Mustafa Quliyev: Redaktələr arasındakı fərq

Redaktənin izahı yoxdur
Redaktənin izahı yoxdur
 
(Eyni redaktor tərəfindən edilmiş 43 ara dəyişiklik göstərilmir)
Sətir 1: Sətir 1:
[[Kateqoriya:{{padleft:|1|{{PAGENAME}}}}]][[Kateqoriya:Şəxslər (familiya sırası ilə)|{{Əvvəlcə familiya|{{PAGENAME}}}}]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış dövlət xadimləri]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış görkəmli şəxslər]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış şair və yazıçılar]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış jurnalistlər]]
[[Kateqoriya:{{padleft:|1|{{PAGENAME}}}}]][[Kateqoriya:Şəxslər (familiya sırası ilə)|{{Əvvəlcə familiya|{{PAGENAME}}}}]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış dövlət xadimləri]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış görkəmli şəxslər]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış şair və yazıçılar]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış jurnalistlər]][[Kateqoriya:Şəkidən çıxmış teatr xadimləri]]
{{Dövlət xadimi
{{Dövlət xadimi
| azərbaycan dilində adı       = Mustafa Quliyev
|adı                   = Mustafa Quliyev
| orijinal adı                 = Quluyev Mustafa Zəkəriyyə oğlu  
|tam adı               = Quliyev Mustafa Zəkəriyyə oğlu
| portret                      =  Mustafa Guliyev.jpg
|piktoqram            =
| portretin ölçüsü             =  
  |şəkil                = Mustafa Quliyev.png
| Şəkil məlumat                = Mustafa Quliyev.
|şəklin ölçüsü         =  
 
|şəklin izahı          = Mustafa Quliyev.
| titul                       =   
|titul                 =  
| bayraq                       = COA Azerbaijan SSR.png
  |bayraq               =  
| bayraq2                       = Flag of Azerbaijan SSR.svg
|bayraq2               =
| dövr əvvəl                   =  
|dövr əvvəl           =  
| dövr son                     =  
|dövr son             =  
| sələfi                       =  
|sələfi               =  
| xələfi                       =  
|xələfi               =  
 
  |doğum tarixi          = ({{abbr|18|Yuli təqvimi ilə|0}}) {{Doğum_tarixi|1893|1|30}}
| titul_2                        =  
|doğum yeri           = [[Nuxa]] (indiki Şəki), [[Nuxa qəzası]], Yelizavetpol quberniyası, {{RUSEMP}}   
| bayraq _2                        = COA Azerbaijan SSR.png
|vəfat tarixi         = {{Vəfat_tarixi və yaşı|1938|7|3|1893|1|30}}
| bayraq2_2                        = Flag of Azerbaijan SSR.svg
  |vəfat yeri           =  Bakı, {{AzSSR}} {{SSRİ}}
| dövr əvvəl_2                    =
|vətəndaşlığı          = {{SSRİ}}
| dövr son_2                      =
|milliyyəti            =
| sələfi_2                        =
|dini                  =
| xələfi_2                        =
|sülalə                =
 
|atası                 = Zəkəriyyə Mustafa xəlfə oğlu
 
|anası                 = Fatma Hacı Əbdürrəhman qızı Nəbiyeva
| titul_3                        =
|həyat yoldaşı         = Yelizaveta İvanovna  və Mariya Vladimirovna
| bayraq _3                        = COA Azerbaijan SSR.png
|uşağı                = {{*}}(Yelizaveta İvanovnadan:) Saləddin, Səltənət, Boris  
| bayraq2_3                        = Flag of Azerbaijan SSR.svg
| dövr əvvəl_3                    =
| dövr son_3                      =
| sələfi_3                        =
| xələfi_3                        =
 
| titul_4                        = 
| bayraq_4                        = COA Azerbaijan SSR.png
| bayraq2_4                      = Flag of Azerbaijan SSR.svg
| dövr əvvəl_4                    =
| dövr son_4                      =
| sələfi_4                        =
| xələfi_4                        =
 
| titul_5                        =  Azərbaycan SSR Xalq Maarifi Komissarı
| bayraq_5                        = COA Azerbaijan SSR.png
| bayraq2_5                      = Flag of Azerbaijan SSR.svg
| dövr əvvəl_5                    = 1922
| dövr son_5                      = 1928
| sələfi_5                        = Dadaş Bünyadzadə
| xələfi_5                        = Ruhulla Axundov
 
| titul_6                        =  Azərbaycan SSR Xalq Maarifi Komissarının müavini
| bayraq_6                        = COA Azerbaijan SSR.png
| bayraq2_6                      = Flag of Azerbaijan SSR.svg
| dövr əvvəl_6                    = 1922
| dövr son_6                      = 1926
| sələfi_6                        =
| xələfi_6                        =
 
 
| titul_7                        =AK(b)P Qaraşəhər Rayon Komitəsinin katibi
| bayraq_7                        = COA Azerbaijan SSR.png
| bayraq2_7                      = Flag of Azerbaijan SSR.svg
| dövr əvvəl_7                    = 1921
| dövr son_7                      = 1922
| sələfi_7                        =
| xələfi_7                        =
 
| titul_8                        = Lənkəran qəza inqilab komitəsinin sədri
| bayraq_8                        = COA Azerbaijan SSR.png
| bayraq2_8                      = Flag of Azerbaijan SSR.svg
| dövr əvvəl_8                    = 1920
| dövr son_8                      = 1920
| sələfi_8                        = vəzifə təsis olundu
| xələfi_8                        = Şirəli Axundov
 
| titul_9                        =
| bayraq_9                      = COA Azerbaijan SSR.png
| bayraq2_9                      = Flag of Azerbaijan SSR.svg
| dövr əvvəl_9                  =
| dövr son_9                    =
| sələfi_9                      =
| xələfi_9                      =
 
| doğum tarixi                =  (18) {{Doğum_tarixi|1893|1|30}}
| doğum yeri                   = [[Nuxa]] (indiki Şəki), [[Nuxa qəzası]], Yelizavetpol quberniyası, {{RUSEMP}}   
| ölüm tarixi                 = {{Vəfat_tarixi və yaşı|1938|7|3|1893|1|30}}
| vətəndaşlıq                  = {{SSRİ}}
| ölüm yeri                   =  Bakı, {{AzSSR}} {{SSRİ}}
| sülaləsi                    =
| atası                       = Zəkəriyyə Mustafa xəlfə oğlu
| anası                       = Fatma Hacı Əbdürrəhman qızı Nəbiyeva
| həyat yoldaşı               =  
| uşaqları                    = {{*}}(Yelizaveta İvanovnadan:) Saləddin, Səltənət, Boris  


{{*}}(Mariya Vladimirovnadan) Səltənət Quluyeva
{{*}}(Mariya Vladimirovnadan) Səltənət Quluyeva
| imzası                      =
|təhsili               = {{*}}Kiyev Müqəddəs Vladimir Universiteti (1913–1918)
| mükafatları                  =
| təhsili                 = {{*}}Tiflis gimnaziyanı (1913)
 
{{*}}Kiyev Müqəddəs Vladimir Universiteti


{{*}}Kommunist Akademiyası (Moskva)
{{*}}Qırmızı Professorluq İnstitutu (1930–1933)
|elmi dərəcəsi        =
|elmi adı              =
|imzası                =
|mükafatları          =
|Commons              =
}}
}}
'''Mustafa Quliyev''' (1893–1938) — dövlət və maarif xadimi, ədəbiyyat tənqidçisi, teatrşünas və sənət nəzəriyyəçisi. Azərbaycnda sovet hakimiyyətinin qurulmasının ilk günlərindən məsul vəzifələr tutmuş, o cümlədən, bir müddət Azərbaycan SSR xalq maarif komissarı, bir müddət Qazaxıstan MSSR xalq maarif komissarı vəzifəsində çalışmışdır.  
'''Mustafa Quliyev''' (1893–1938) — Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasının ilk günlərindən məsul vəzifələr tutmuş partiya, dövlət və maarif xadimi. 7 ilə yaxın müddət ərzində Azərbaycan SSR-in xalq maarif komissarı vəzifəsində çalışmış, öz dövründə ədəbiyyat tənqidçisi, teatrşünas və sənət nəzəriyyəçisi kimi də tanınmışdır. 1937-ci ildə Stalin repressiyasının qurbanı olmuş və güllələnmişdir (1957-ci ildə bəraət alıb).


== Haqqında məlumatlar ==
== Haqqında məlumatlar ==
30 (Yuli təqvimi ilə 18) yanvar 1893-cü il tarixdə [[Nuxa|Nuxada]] (indiki Şəki), xırda alverçi ailəsində anadan olub.
30 ({{abbr|18|Yuli təqvimi ilə|0}}) yanvar 1893-cü il tarixdə [[Nuxa|Nuxada]] (indiki Şəki), xırda alverçi ailəsində anadan olub.


===Təhsili===
===Təhsili===
1907 – 1913-cü illərdə İmperator I Aleksandr gimnaziyasında (Tiflis),
1907 – 1913-cü illərdə İmperator I Aleksandr gimnaziyasında (Tiflis),


1913 – 1918-ci illərdə Kiyev Müqəddəs Vladimir Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinin riyaziyyat bölməsində,
1913 – 1918-ci illərdə Kiyev Müqəddəs Vladimir Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinin riyaziyyat bölməsində,  


1930-cu illərdə isə Qırmızı Professorluq İnstitutunda (Moskva) təhsil alıb.
1930 – 1933-cü illərdə isə Qırmızı Professorluq İnstitutunda (Moskva) təhsil alıb.


===İctimai-siyasi aktivliyi===
===İctimai-siyasi aktivliyi===
1918-ci ilin yanvarında Kiyevdə bolşeviklər partiyasına üzv olub. Az sonra isə Rusiya {{K(b)P}} Kiyev Komitəsi tatar (müsəlman) bölməsinin sədri seçilib və bu vəzifədə 1919-cu ilədək fəaliyyət göstərib.  
1918-ci ilin yanvarında Kiyevdə bolşeviklər partiyasına üzv olub. Az sonra isə Rusiya {{K(b)P}} Kiyev Komitəsinin tatar (müsəlman) bölməsinin sədri seçilib və bu vəzifədə 1919-cu ilədək fəaliyyət göstərib.  


1919-cu ildən siyasi fəaliyyətini əvvəl Bakıda, sonra isə Lənkəranda davam etdirib.
1919-cu ildən siyasi fəaliyyətini əvvəl Bakıda, sonra isə Lənkəranda davam etdirib.
Sətir 123: Sətir 59:
1921 – 1922-ci illərdə Azərbaycan {{K(b)P}} Qaraşəhər rayon komitəsinin katibi,
1921 – 1922-ci illərdə Azərbaycan {{K(b)P}} Qaraşəhər rayon komitəsinin katibi,


1922 – 1929-cu illərdə fasilələrlə Azərbaycan SSR xalq maarifi komissarı (həmin dövrdə maarif komissarlığı təhsil məsələləri ilə yanaşı, həm də mədəniyyət, mətbuat, ədəbiyyat məsələləri ilə də məşğul idi),
1922 – 1929-cu illərdə qısa fasilə ilə Azərbaycan SSR xalq maarifi komissarı (həmin dövrdə maarif komissarlığı təhsil məsələləri ilə yanaşı, həm də mədəniyyət, mətbuat, ədəbiyyat məsələləri ilə də məşğul olurdu),
 
1927 – 1928-ci illərdə Azərbaycan {{K(b)P}} Bakı Şəhər Komitəsində təşviqat və təbliğat şöbəsinin müdiri,
 
1934-cü ildə Turbatda (Qazaxıstan MSSR) Maşın-Traktor Stansiyasının (MTS) siyasi şöbəsinin rəisi,


1927 – 1928-ci illərədə Azərbaycan {{K(b)P}} Bakı Komitəsində təşviqat və təbliğat şöbəsinin müdiri,
1935 – 1937-ci illərdə {{ÜK(b)P}} Çimkənd (Qazaxıstan MSSR/SSR) şəhər komitəsinin birinci katibi,


1929 – 1937-ci illərdə əvvəl bir müddət Qazaxıstan MSSR-in xalq maarif komissarı, sonra {{ÜK(b)P}} Çimkənd şəhər komitəsinin katibi, daha sonra Qarayazı Maşın-Traktor Stansiyası siyasi şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. 1937-ci ildə Ukrayna {{K(b)P}} Odessa Vilayət Komitəsinin məktəb və elm şöbəsinin müdiri idi.  
1937-ci ildə Ukrayna {{K(b)P}} Odessa Vilayət Komitəsində məktəb və elm şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.


===Həbsi və güllələnməsi===
===Həbsi və güllələnməsi===
Sətir 133: Sətir 73:


===Bəraət alması===
===Bəraət alması===
19 avqust 1955-ci il tarixdə qızı Səltənət Quluyeva xüsusi işlər üzrə hərbi prokurorun müavini Çesnokova ərizə ilə müraciət edərək atasına bəraət verilməsini xahiş edib.  
19 avqust 1955-ci il tarixdə qızı Səltənət Quluyeva xüsusi işlər üzrə SSRİ hərbi prokurorun müavini Çesnokova ərizə ilə müraciət edərək atasına bəraət verilməsini xahiş etmişdir.  


19 mart 1957-cı il tarixdə Mustafa Quliyevə bəraət verilib.
19 mart 1957-cı il tarixdə Mustafa Quliyevə bəraət verilib.


===Digər===
1922-ci ildə Rusiya {{K(b)P}}-nın XI qurultayında iştirak etmiş, Zaqafqaziya partiya təşkilatının bir qrup nümayəndəsi ilə birlikdə V.İ.Leninin qəbulunda olmuşdur.


1922-ci ildə RK(b)P XI qurultayında iştirak edib, Zaqafqaziya partiya təşkilatının bir qrup nümayəndəsi ilə V.İ.Leninin qəbulunda iştirak edib.
Müxtəlif illərdə Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinə, Zaqafqaziya SFSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinə, Azərbaycan {{K(b)P}} {{MK}}ya, Azərbaycan {{K(b)P}} Bakı Komitəsinə üzv seçilib.
eyni zamanda 1923 – 1926-cı illərdə “Maarif və mədəniyyət” jurnalının məsul redaktoru olub.
1929 – 1932-ci illərdə “İnqilab və mədəniyyət”  jurnalının (“Maarif və mədəniyyət” jurnalının xələfi) məsul redaktoru olub.  


Moskvada Kommunist Akademiyasını bitirdikdən sonra Qarayazı MTS siyasi şöbəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib. Sonralar Qazaxıstanın Çimkənd Şəhər Partiya Komitəsinin katibi, Odessa Vilayət Partiya Komitəsində məktəb və elmlər şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.
1923 – 1926-cı illərdə “Maarif və mədəniyyət” jurnalının,


1929 – 1932-ci illərdə isə “İnqilab və mədəniyyət”  jurnalının (“Maarif və mədəniyyət” jurnalının xələfi) məsul redaktoru olub.


Klassik və müasir Azərbaycan ədəbiyyatına dair məqalələri, “Oktyabr və türk ədəbiyyatı” (1930) kitabı mədəni irsə münasibətdə, sovet ədəbiyyatının nəzəri məsələlərində vulqar sosiologizm meyllərinə baxmayaraq, Azərbaycan sovet ədəbi tənqid və ədəbiyyatşünaslığının ilk nümunələri kimi qiymətlidir. Bunlar Azərbaycanda marksist estetika və ədəbi tənqidin yaranmasında və inkişafında faydalı olmuşdur.


 
==Ədəbiyyat==
Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinə, Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinə, Azərbaycan K(b)P MK-ya, Bakı Komitəsinə üzv seçilib.
# {{kitab3
 
| müəllif        =  
===Elmi-publisistik fəaliyyəti===
| hissə          = M.Z.Quliyev
* “Ə.Əbdülhəsənin “Dünya qopur” romanı haqqında”;
| hissənin linki  = http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=247760&pno=126
* “S.Vurğun yaradıcılığı yüksəliş yolunda”;
  | başlıq          = Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti uğrunda fəal mübarizlər
* “Sabir füqəra şairidir”;
| orijinal        =
* “Yoldaş Nərimanov haqqında”;
| link            = http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=247760
* “Azərbaycanda teatro və teatr məsələləri”;
| vikimənbə      =
* “Hazırkı Azərbaycan ədəbiyyatı haqqında”;
| cavabdeh        =
* “M.F.Axundovun yaradıcılığı”;
| nəşr            = Azərb. KP MK yanında Partiya Tarixi İn-tu, Sov. İKP MK yanında Marksizm-Leninizm İn-tunun Filialı.
* “Simurğun bədii yaradıcılığı”;
| yer            = Bakı
* “Hüseyn Cavidin “Uçurum”u”;
| nəşriyyat      = Azərnəşr
* “Zaqafqaziya xalqlarının mədəni birliyi”;
| il              = 1958
* “Ədəbiyyat cəbhəsində mübarizə”
| cild            =
 
| səhifə          = 245-246
və s. klassik və müasir Azərbaycan ədəbiyyatına dair məqalələri, “Oktyabr və türk ədəbiyyatı” (1930) kitabı mədəni irsə münasibətdə, sovet ədəbiyyatının nəzəri məsələlərində vulqar sosiologizm meyllərinə baxmayaraq, Azərbaycan sovet ədəbi tənqid və ədəbiyyatşünaslığının ilk nümunələri kimi qiymətlidir. Bunlar Azərbaycanda marksist estetika və ədəbi tənqidin yaranmasında və inkişafında faydalı olmuşdur.
| sütunlar        =
 
| səhifələr      = 419
====Kitabları====
| seriya          =
# Azərbaycanda Oktyabr düşmənləri, 1927, 30 səh., 3000 nüs.
| isbn            =  
# Mədəni inqilab və islam, B., Azərnəşr, 1928, 52 səh., 2000 nüs.
| doi            =
# Türk qadınının yolu, B., Azərnəşr, 1930, 46 səh., 5000 nüs.
  | tiraj          =
# Cinayət nədir və haradan baş verir,  İctimai-iqtisadi İnstitutun nəşri, 1935, 32 səh., 1500 nüs.
| archiveurl      = https://web.archive.org/web/20230423081353/http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=247760&pno=126
 
| archivedate    = 23 Apr 2023
==İstifadə edilmiş mənbələr==
| ref            =  
}}
# {{ASE|3|268|QLUYEV Mustafa Zəkəriyyə oğlu}}
# {{ASE|3|268|QLUYEV Mustafa Zəkəriyyə oğlu}}
# {{cite web |url=http://www.azyb.az/index.php/repression/post/24 |title=Mustafa Quliyev |author=Azərbaycan Yazıçılar Birliyi |date= |website=http://www.azyb.az/ |publisher=www.azyb.az |language=az |accessdate= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190812021357/http://www.azyb.az/index.php/repression/post/24 |archivedate =8 Nov 2016 - 16 Sep 2019 }}
# {{cite web |url=http://www.azyb.az/index.php/repression/post/24 |title=Mustafa Quliyev |author=Azərbaycan Yazıçılar Birliyi |date= |website=http://www.azyb.az/ |publisher=www.azyb.az |language=az |accessdate= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190812021357/http://www.azyb.az/index.php/repression/post/24 |archivedate =8 Nov 2016 - 16 Sep 2019 }}
Sətir 204: Sətir 147:
{{Yoxlanılmış məqalə}}  
{{Yoxlanılmış məqalə}}  


[[az:Mustafa Quliyev]]
[[az:Mustafa Quliyev]] [[ru:Кулиев, Мустафа Закария оглы]]