Seyfulla paşa: Redaktələr arasındakı fərq
| (2 redaktor tərəfindən edilmiş 15 dəyişiklik göstərilmir) | |||
| Sətir 4: | Sətir 4: | ||
|Piktoqram = xan3 | |Piktoqram = xan3 | ||
|Tam adı = | |Tam adı = | ||
|Şəkil = Seyfulla paşa.png | |Şəkil = Seyfulla paşa, rəngli.png | ||
|Şəkil miqyası = 290 | |Şəkil miqyası = 290 | ||
|Şəkil məlumat = Seyfulla paşa. | |Şəkil məlumat = Seyfulla paşa. | ||
| Sətir 39: | Sətir 39: | ||
|Commons = | |Commons = | ||
}} | }} | ||
'''Seyfulla paşa''' (1852–1909) — Osmanlı ordusunun general-polkovniki. | '''Seyfulla paşa''' (1852–1909) — Osmanlı ordusunun feriki-sanisi (general-polkovniki). | ||
==Haqqında məlumatlar== | ==Haqqında məlumatlar== | ||
| Sətir 67: | Sətir 67: | ||
İnternetdə Seyfulla paşanın qızı Məqbulənin 1947-ci ildə İstanbul radiosunun “Keçmişdə bugün” adlı verilişinin redaktoru Feridun Fazıl Tülbentçiyə yazdığı məktubu və sonuncunun ona cavab məktubu yerləşdirilib. Feridun Fazıl Tülbentçi Məqbuləyə cavab vermişdi ki, “''Atanızın vəfatı miladi tarixinə görə 9 martdır. O axşam radionuzun başında ola bilsəniz, rəhmətlik atanız haqqındakı söhbətimizi dinləyəcəksiniz''”{{Sfn|Salt Araşdırma2}}. | İnternetdə Seyfulla paşanın qızı Məqbulənin 1947-ci ildə İstanbul radiosunun “Keçmişdə bugün” adlı verilişinin redaktoru Feridun Fazıl Tülbentçiyə yazdığı məktubu və sonuncunun ona cavab məktubu yerləşdirilib. Feridun Fazıl Tülbentçi Məqbuləyə cavab vermişdi ki, “''Atanızın vəfatı miladi tarixinə görə 9 martdır. O axşam radionuzun başında ola bilsəniz, rəhmətlik atanız haqqındakı söhbətimizi dinləyəcəksiniz''”{{Sfn|Salt Araşdırma2}}. | ||
2011-ci ildə | 2011-ci ildə Timirlan Aytberov və Şaxban Xapizovun müəllifliyi ilə Mahaçqalada rus dilində çap olunmuş “Yelisu və Dağ mahalı ХII–ХIХ əsrlərdə (tarix oçerkləri və onomastika)” adlı kitabda göstərilir ki, guya “Türk məşhurları ensiklopediyası”nda Seyfulla paşanın avar dilini bilməsi qeyd olunub{{Sfnru| Айтберов Т.М., Хапизов Ш.М.|2011|с=12}}?! Əslində həmin mənbədə belə bir şey yoxdur{{Sfn|Gövsa İ.A.|1946|s=358}}. Birinci müəllif, xüsusilə anti-Azərbaycan mövqeyi ilə seçilən şəxslərdən biridir. Görünür, müəlliflər Seyfulla paşanı süni yolla avarlaşdırmaq istəyirlərmiş? O cümlədən, “Türk məşhurları ensiklopediyası”nda Seyfulla paşanın təyyarə ilə 1.500 m yüksəyə qalxması qeyd olunduğu halda, onlar Seyfulla paşanın aeroplanla 500 m yüksəkliyə qalxdığını yazırlar. “Türk məşhurları ensiklopediyası”nda Seyfulla paşanın intihar etdiyi göstərilsə də, onlar bunu qeyd etməyiblər və s. 2012-сi ilin yayında isə Marko Şaxbanov və Timur Aytberov özlərinin yazdıqlarına görə Xasavyurt (Dağıstan, Rusiya Federasiyası) meri Sayqidpaşa Umaxanovun təklifi ilə Dağıstan-Türkiyə əlaqələrini araşdırmaq üçün Yalovada (Türkiyə) keçirilimmiş elmi-konfransda iştirak ediblər. Orada Seyfulla paşanın qız nəvəsi Adil Tüncayı tapıblar. Sonuncu onları Qaraca Əhməd qəbiristanlığına aparıb və ulu babalarının qəbirlərini – o, cümlədən, Seyfulla paşanın qəbrini onlara göstərib. Marko Şaxbanov və Timur Aytberov geri qayıtdıqdan sonra yazdıqları məqalələrində Seyfulla paşanın başdaşındakı ölüm tarixini (hicri 16 səfər 1327) göstərsələr də, bunu Qriqori təqviminə düz çevirə bilməyiblər, 9 mart əvəzinə, 8 mart yazıblar{{Sfn|Шахбанов М., Айтберов Т.}}. Həmçinin, “Türk məşhurları ensiklopediyası”na istinad etdikləri halda, Seyfulla paşanın rütbəsini də mənbədə yazıldığına uyğun göstərə bilməyiblər. Belə ki onların yazdıqları kimi Seyfulla paşa heç də general-leytenant {{Sfn|Шахбанов М., Айтберов Т.}} deyildi, ''ferik-i evvel'' idi və bu rütbə isə müasir general-polkovnik rütbəsinə uyğun gəlir. | ||
Azərbaycanda isə 2025-ci ilədək Seyfulla paşanın adı yalnız bir dəfə “İlisu (ensiklopedik məlumat kitabı)”nda çəkilmişdi{{Sfn|İlisu (ensiklopedik məlumat kitabı)|2012|s=321}}, lakin orada onun haqqında məlumat cəmi iki cümlədən ibarət idi. Yalnız 2025-ci ildə Şəki Ensiklopediyası saytında bu məqalənin yaradılması ilə və [[Şəki Ensiklopediyası (jurnal)|“Şəki Ensiklopediyası”]] jurnalının birinci nömrəsində Seyfulla paşa haqqında məqalənin dərc olunması{{Sfn|Şəki Ensiklopediyası|2025|s=11-13}} ilə onun həyat və fəaliyyətinə ilk dəfə diqqət yetirilmiş oldu. | Azərbaycanda isə 2025-ci ilədək Seyfulla paşanın adı yalnız bir dəfə “İlisu (ensiklopedik məlumat kitabı)”nda çəkilmişdi{{Sfn|İlisu (ensiklopedik məlumat kitabı)|2012|s=321}}, lakin orada onun haqqında məlumat cəmi iki cümlədən ibarət idi. Yalnız 2025-ci ildə Şəki Ensiklopediyası saytında bu məqalənin yaradılması ilə və [[Şəki Ensiklopediyası (jurnal)|“Şəki Ensiklopediyası”]] jurnalının birinci nömrəsində Seyfulla paşa haqqında məqalənin dərc olunması{{Sfn|Şəki Ensiklopediyası|2025|s=11-13}} ilə onun həyat və fəaliyyətinə ilk dəfə diqqət yetirilmiş oldu. | ||
| Sətir 89: | Sətir 89: | ||
===Ailəsi=== | ===Ailəsi=== | ||
====Atası==== | ====Atası==== | ||
'''Hacı ağa'''. | '''Hacı ağa'''. 1860-cı ildən rus ordusunun polkovniki olub. Lev Tolstoyun “Hacı Murad” povestində onun adı Hacı Muradın başını kəsən şəxs kimi göstərilir. 1868-ci ildə Hacı ağa, oğlu Adıgörklü bəy ilə İstanbula mühacirət edib. 1879-сu ildə orada vəfat edib və Qaraca Əhməd qəbiristanlığında dəfn olunub. | ||
====Qardaşları==== | ====Qardaşları==== | ||
'''Məhəmmədxan bəy'''. | '''Məhəmmədxan bəy'''. 1866-cı ildən Leyb-qvqrdiya kazak polkunun polkovniki idi. Daniyal sultanın dul qızı Nanə xanımı almışdı. Daha sonra [[İsgəndər xan Xoyski|İsgəndər xan Xoyskinin]] qızı Böyük bəyimlə evlənib. Bu nikahdan Əhməd xan və Cəfərqulu xan adlı oğulları doğulub (hər ikisi gənc yaşında – 1891-ci ildə, lakin biri Nuxada, o biri isə İstanbulda vəfat edib). Türkiyədə isə Məhəmməd xanın həyat yoldaşının adı Firdovs idi (Bu Böyük bəyimdirmi?). Məhəmməd xan Türkiyəyə mühacirət etdikdən sonra “'''Mehmet paşa Müxlis”''' adı ilə tanınıb və türk ordusunun general-leytenantı (ferik) olub. 23 fevral 1896-cı il tarixdə orada vəfat edib. Qaraca Əhməd qəbiristanlığında dəfn olunub. Ölümündən bir ay keçməmiş – martın ikinci, yaxud aprelin birinci yarısında, həyat yoldaşı Firdovs də vəfat edib və ərinin qəbrinin yanında dəfn olunub. Oğlanları Cəfər (Cəfərqulu) isə onlardan 4-5 il əvvəl vəfat etmişdi. | ||
1858-ci ildə Aleksandr Düma Nuxada olarkən hansısa Məhəmməd xanla görüşmüş, onun mayor rütbəsində olduğunu, sinəsində “Georgi xaçı” ordeni gəzdirdiyini, onun Şəkinin axırıncı xanının nəvəsi, Daniyal sultanın isə bacısı oğlu olduğunu öz kitabında qeyd etmişdir{{Sfnaz|Düma A.|2014|s=162 – 163}}. Mümkündür ki, Dümanın kitabında söhbət Hacı ağanın oğlu Məhəmmədxan bəydən gedir, amma məlumatlar bir qədər dəqiq deyil. | 1858-ci ildə Aleksandr Düma Nuxada olarkən hansısa Məhəmməd xanla görüşmüş, onun mayor rütbəsində olduğunu, sinəsində “Georgi xaçı” ordeni gəzdirdiyini, onun Şəkinin axırıncı xanının nəvəsi, Daniyal sultanın isə bacısı oğlu olduğunu öz kitabında qeyd etmişdir{{Sfnaz|Düma A.|2014|s=162 – 163}}. Mümkündür ki, Dümanın kitabında söhbət Hacı ağanın oğlu Məhəmmədxan bəydən gedir, amma məlumatlar bir qədər dəqiq deyil. | ||
| Sətir 98: | Sətir 98: | ||
'''Adıgörklü''' 1868-ci ildə atası Hacı ağa ilə İstanbula mühacirət edib. | '''Adıgörklü''' 1868-ci ildə atası Hacı ağa ilə İstanbula mühacirət edib. | ||
'''Məhəmmədsadıq''' 1839-cu ildə anadan olub. O, da atası və iki qardaşı kimi İstanbula mühacirət edib. | '''Məhəmmədsadıq''' 1839-cu ildə anadan olub. O, da atası və iki qardaşı kimi İstanbula mühacirət edib. | ||
====Övladı==== | ====Övladı==== | ||
| Sətir 290: | Sətir 290: | ||
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20250222104709/https://www.shaki.info/wiki/images/1/1c/%C5%9E%C9%99ki_Ensiklopediyas%C4%B1_%28jurnal%291.pdf | | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250222104709/https://www.shaki.info/wiki/images/1/1c/%C5%9E%C9%99ki_Ensiklopediyas%C4%B1_%28jurnal%291.pdf | ||
| archivedate = 22 Feb 2025 | | archivedate = 22 Feb 2025 | ||
}} | |||
# {{məqalə | |||
| müəllif = Исмаилов Э., [[Aydın Məmmədov (jurnalist)|Мамедов А.]] | |||
| başlıq = Потомки владетелей Цахурских и Илисуйских в генералитете Османской империи | |||
| orijinal = | |||
| link = https://aze.wiki/wiki/images/e/e1/%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2_%D0%9F%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BA%D0%B8_%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%A6%D0%B0%D1%85%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%B8_%D0%98%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85.pdf | |||
| dil = ru | |||
| cavabdeh = | |||
| nəşrin müəllifi = | |||
| nəşr = Генеалогия народов Кавказа | |||
| tip = журнал | |||
| yer = Владикавказ | |||
| nəşriyyat = | |||
| il = 2025 | |||
| cild = | |||
| выпуск = XIII | |||
| nömrə = | |||
| страницы = 24 - 50 | |||
| isbn = 978-5-91480-347-3 | |||
| issn = | |||
| doi = | |||
| bibcode = | |||
| arxiv = | |||
| pmid = | |||
| ref = | |||
| archiveurl = | |||
| archivedate = | |||
}} | }} | ||
| Sətir 297: | Sətir 324: | ||
{{Akademik məqalə}} | {{Akademik məqalə}} | ||
[[tr:Seyfullah Paşa]] | |||