Mehdi İsmayılov: Redaktələr arasındakı fərq

Yeni səhifə yaradıldı
 
 
(Eyni redaktor tərəfindən edilmiş 51 ara dəyişiklik göstərilmir)
Sətir 2: Sətir 2:
{{Şəxs
{{Şəxs
  |Adı                    = Mehdi İsmayılov
  |Adı                    = Mehdi İsmayılov
  |Tam adı                = İsmayılov Mehdi İsmayılov Əsəd bəy oğlu
  |Tam adı                = İsmayılov Mehdi Əsəd bəy oğlu
  |Piktoqram              = bio <!--“bio” sözünü yazar, kitab, diplomat, filosof, newspaper, riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya, tibb, tarix, arxeologiya və musiqi və s. variantlarından (bütün variantlar burada: [[{{SITENAME}}:Layihə/Piktoqramlar]]) hər hansı biri ilə əvəz edə bilərsiniz-->
  |Piktoqram              = bio <!--“bio” sözünü yazar, kitab, diplomat, filosof, newspaper, riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya, tibb, tarix, arxeologiya və musiqi və s. variantlarından (bütün variantlar burada: [[{{SITENAME}}:Layihə/Piktoqramlar]]) hər hansı biri ilə əvəz edə bilərsiniz-->
  |Şəkil                  = Mehdi İsmayılov2.png
  |Şəkil                  = Mehdi İsmayılov2.png
  |Şəklin ölçüsü          =  
  |Şəklin ölçüsü          =  
  |Şəklin izahı            =  
  |Şəklin izahı            = Mehdi İsmayılov.
  |Digər adı              =  
  |Digər adı              =  
  |Doğum tarixi            = {{Doğum tarixi|1887| | }}
  |Doğum tarixi            = {{Doğum tarixi|1887| | }}
  |Doğum yeri              =  
  |Doğum yeri              =  
  |Vəfat tarixi            = {{Vəfat tarixi|1951| | }} (55 yaşında)
  |Vəfat tarixi            = {{Vəfat tarixi|1951| | }} (64 yaşında)
  |Vəfat yeri              =  
  |Vəfat yeri              =  
  |Vəfat səbəbi            =  
  |Vəfat səbəbi            =  
  |Dəfn yeri              =  
  |Dəfn yeri              =  
  |Vətəndaşlığı            =  
  |Vətəndaşlığı            =  
  |Həyat yoldaşı          =  
  |Həyat yoldaşı          = Məhbubə
  |Uşağı                  =  
  |Uşağı                  = Mustafa və Əkrəm
  |Partnyoru              =  
  |Partnyoru              =  
  |Atası                  = Əsəd bəy
  |Atası                  = Əsəd bəy
Sətir 23: Sətir 23:
  |Dini                    =  
  |Dini                    =  
  |İxtisası                =  
  |İxtisası                =  
  |Təhsili                =  
  |Təhsili                = {{*}}Bakı Kommersiya Məktəbi (–1910)
 
{{*}}Moskva Kommersiya İnstitutu (1910–1917)
  |Fəaliyyəti              =  
  |Fəaliyyəti              =  
  |Fəaliyyət illəri        =  
  |Fəaliyyət illəri        =  
  |Tanınır                =  
  |Tanınır                =  
  |Mükafatları            =  
  |Mükafatları            =  
  |Adının digər versiyası  = <!--Burada şəxsin ad və familiyasının digər yazılış formaları göstərilməlidir; Məsələn, şəxsin adı ''Məmməd Əliyev''dirsə, bura '''Memmed Eliyev''', Mammad Aliyev və s. bu kimi adlar yazmaq olar. Çünki internetdə axtarış edilərkən, çox vaxt ingilis əlifbasında olmayan hərflərin (ə, ü, ö və s.) əvəzinə başqa hərflər yazılır  -->
  |Adının digər versiyası  = <!--Burada şəxsin ad və familiyasının digər yazılış formaları göstərilməlidir; Məsələn, şəxsin adı ''Məmməd Əliyev''dirsə, bura '''Memmed Eliyev''', Mammad Aliyev və s. bu kimi adlar yazmaq olar. Çünki internetdə axtarış edilərkən, çox vaxt ingilis əlifbasında olmayan hərflərin (ə, ü, ö və s.) əvəzinə başqa hərflər yazılır  -->Mehdi bəy İsmayılov, Мехти Исмаилов, Мехти бек Исмаилов
  |İmzası                  =  
  |İmzası                  =  
  |Saytı                  =  
  |Saytı                  =  
  |Commons                =  
  |Commons                =  
}}
}}
'''Mehdi İsmayılov''' (–) —
'''Mehdi İsmayılov''' (1887–1951) — tanınmış pedaqoq və maliyyə işləri üzrə mütəxəssis. Azərbaycan Ticarət-Kooperativ İnstitutunun və Karl Marks adına Azərbaycan Dövlət Sosial-İqtisad İnstitutunun (indiki: Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC)) ilk direktoru olmuşdur.


==Haqqında məlumatlar==
1987-ci ildə [[Nuxa|Nuxada]] (indiki Şəki) anadan olub{{Sfn|Mərdanov M., Tahirzadə Ə.|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|2019|ss=424-427}}{{Sfn|Ədalət Tahirzadənin Şəki saytı|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|<!--Ref-in ilini qeyd et-->|s=<!--Ref-in səhifəsini qeyd et-->}}.


==Haqqında məlumatlar==
===Təhsili===
===Təhsili===
===Elmi fəaliyyəti===
Təxminən 1895-ci ildən (8 yaşından) 1901-ci ilədək Nuxa şəhər məktəbində, 
===Əmək fəaliyyəti===
 
===Təltif və mükafatları===  
1901 – 1910-cu illərdə Bakı Kommersiya Məktəbində,
 
1910 – 1917-ci illərdə isə Moskva Kommersiya İnstitutunda təhsil alıb.
 
===Fəaliyyəti===
1918-ci ilin əvvəllərində Moskvada bolşeviklərə qoşulub və orada müxtəlif müəssisələrdə partiya işi aparıb.
 
1918-ci ilin yazında Nəriman Nərimanovun dəvəti ilə Bakıya qayıdıb və daha sonra Bakı Sovetinin hakimiyyəti altında olan Quba qəzasının Qusar qəsəbəsindəki axşam məktəbində müəllim işləyib.
 
1 oktyabr 1919-cu il tarixdə Bakı Kommersiya Məktəbinə müfəttiş təyin edilib.
 
1920-ci ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Bakı Qəzası Torpaq Komitəsinin sədri,
 
1920-ci ilin sonundan 1921-ci ilin sonunadək Azərbaycan SSR Baş Siyasi-Maarif İdarəsinin sədri,
 
1923 – 1925-ci illərdə {{AK(b)P}} {{MK}}-də təşviqat-təbliğat şöbəsinin müdiri, eyni zamanda {{AK(b)P}} {{MK}} yanında Partiya Məktəbinin direktoru,
 
1925 – 1928-ci illərdə Rusiya {{K(b)P}} Zaqafqaziya Ölkə Komitəsində təlimatçı,
 
1928 – 1930-cu illərdə Zaqafqaziya Kommunist Universitetində mühazirəçi,
 
1930-cu ildə, yeni yaradılmış Azərbaycan Ticarət-Kooperativ İnstitutunun direktoru,
 
1933-cü ildən 1934-cu ilin aprel ayınadək isə Azərbaycan Ticarət-Kooperativ İnstitutunun və bu institutun keçmiş fakültələrinin bazasında yeni yaradılmış Karl Marks adına Azərbaycan Dövlət Sosial-İqtisad İnstitutunun direktoru olub.
 
1934 – 1951-ci illərdə, əvvəl bir müddət {{AK(b)P}} {{MK}}-da çalışıb, sonralar isə M.F.Axundov adına Respublika Kitabxanasında şöbə müdiri olub{{Sfn|Qarayeva S|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|<!--Ref-in ilini qeyd et-->|s=<!--Ref-in səhifəsini qeyd et-->}}.
 
===Vəfatı===
1951-ci ildə – 64 yaşında, Bakıda vəfat edib.


===Ailəsi===
===Ailəsi===
Rəşid bəy anadan olan vaxt atası Əsəd bəy {{link-interwiki|az=Titulyar müşavir|az_mətn=titulyar müşavir |başqa_dil=ru|başqa_dildə_başlıq=Титулярный советник}} mülki məmur rütbəsinə malik idi və İrəvanda dövlət qulluğunda çalışırdı; o, Nuxadan (indiki Şəki) gəlmişdi və bir müddət sonra isə ailəsi ilə birlikdə Nuxaya geri dönüb{{Sfn|İsmayılov R.|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|1993|s=4}}.
Atası Əsəd bəy {{link-interwiki|az=Titulyar müşavir|az_mətn=titulyar müşavir |başqa_dil=ru|başqa_dildə_başlıq=Титулярный советник}} mülki məmur rütbəsinə malik idi və bir müddət İrəvanda dövlət qulluğunda çalışmışdır{{Sfn|İsmayılov R|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|1993|s=4}}.
 
Anası Şərəbanı xanım Məhəmməd qızı.
 
Mehdi İsmayılovun böyük qardaşı Kərim bəy İsmayılov (?–?) 1890-cı ildə Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirmiş, əvvəl Böyük Vedi məktəbində müəllim və direktor, 1892-ci ilin sentyabr ayından 1894-cü ilin avqust ayınadək isə Nehrəm kənd məktəbində müəllim işləmişdir. Nehrəmdə işlədiyi müddətdə qələmə aldığı “Nehrəm kəndi” adlı məqaləsi  “Qafqaz ölkəsi və tayfalarının təsviri üçün materiallar məcmuəsi”ndə (SMOMPK, Tiflis, 1900, s. 192-201) dərc olunub{{Sfn|Cəlil Məmmədquluzadə ensiklopediyası|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|<!--Ref-in ilini qeyd et-->|s=<!--Ref-in səhifəsini qeyd et-->}}. Bununla yanaşı, iki kitabın da müəllifidir (“Hesab məcmüəsi” (Bakı, 1908) və “Nağıllar məcmüəsi” (Bakı, 1911)){{Sfn|Salmanlı R|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|<!--Ref-in ilini qeyd et-->|s=<!--Ref-in səhifəsini qeyd et-->}}.
 
Mehdi İsmayılovun ortancıl qardaşı [[Rəşid İsmayılov]] (1877–1942) – müxtəlif illərdə jurnalist, pedaqoq, tərcüməçi və tarixçi kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, həm də öz dövrünün tanınmış dövlət qulluqçusu və maliyyə mütəxəssisi olmuşdur. O, Azərbaycanda demokratik respublikanın vaxtında və sovet quruluşunun ilk 17 ili ərzində bir sıra məsul vəzifələrdə çalışmış, lakin Stalin repressiyası dövründə 15 illik həbs cəzasına məhkum olunaraq Solovetski İslah-Əmək Düşərgəsində vəfat etmişdir{{Sfn|Керимова Т.|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|2005|сс=400-403}}.


1915-ci ildə Rəşid bəy Rusiyanın məşhur Trubetskoy zadəgan ailəsinin nəslindən olan Tver prokuroru Dmitri Trubetskoyun qızı Yelizaveta ilə evlənib.
Mehdi İsmayılovun həyat yoldaşının adı Məhbubə idi. İki oğlu olmuşdu: Mustafa və Əkrəm. Mustafa uşaq yaşlarında vəfat etmişdir. Əkrəm isə Azərbaycan SSR EA-nın Kosmos İnstitutunun aparıcı şəxslərindən biri olub{{Sfn|Гаджиев А.|loc= <!--əlavə qeyd üçün yer-->|2009|сс=16-17}}.
 
Mehdi İsmayılovun bacısı oğlu [[Nazim Hacıyev]] (1924–1962) görkəmli dövlət xadimi idi. O, 1940-cı illərin ikinci yarısından 1960-cı illərin əvvəllərinədək Azərbaycan SSR-də yüksək komsomol və partiya vəzifələri tutmuş, həmçinin, {{ÜLKGİ}} {{MK}}-nın büro üzvü, {{Sov.İKP MK}}-da məsul təşkilatçı və sektor müdiri olmuş, həyatının son illərində isə Azərbaycan {{KP MK}}-nın ideoloji işlər üzrə katibi vəzifəsində çalışmışdır.


Rəşid bəyin böyük qardaşı Kərim bəy İsmayılov (?–?) 1892-ci ildə Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirmişdir. O, Cəlil Məmmədquluzadə ilə bir məktəbdə — Nehrəmdə dərs demiş, “Molla Nəsrəddin” jurnalının əməkdaşlarından biri olmuşdur. Bununla yanaşı, iki kitabın da müəllifidir: “Hesab məcmüəsi” (Bakı, 1908) və “Nağıllar məcmüəsi” (Bakı, 1911)<ref>{{Cite web
| author      = Salmanlı
| first        = Rəhman
| title        = Mətbuat fədaisi – Rəşid bəy İsmayılov
| url          = https://web.archive.org/web/20230211125502/https://www.azerbaijan-news.az/view-193995/metbuat-fedaisi-resid-bey-ismayilov
| url-status  = live
| archive-url  = https://web.archive.org/web/20230211125502/https://www.azerbaijan-news.az/view-193995/metbuat-fedaisi-resid-bey-ismayilov
| archive-date = 2023-02-11
| access-date  = 21 iyul 2020
| website      = azerbaijan-news.az
}}</ref> Kiçik qardaşı [[Mehdi İsmayılov|Mehdi bəy İsmayılov]] (1887–1951) Bakı Kommersiya Məktəbini (1910) və Moskva Kommersiya İnstitutunu (1915) bitirib, Azərbaycan Ticarət-Kooperativ İnstitutunun (daha sonra Azərbaycan Sosial-İqtisad İnstitutu, indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti) ilk rektoru (1930–1934) olub<ref>{{Cite web |last=Qarayeva |first=Sevinc |date=2024-06-28 |title=Təhsil tariximizdə silinməz imza: Mehdi bəy İsmayılov |url=https://525.az/news/266040-news |url-status=live |access-date=2024-08-24 |website=525-ci qəzet}}</ref>.
== İstinadlar ==
== İstinadlar ==
{{İstinad siyahısı}}
{{İstinad siyahısı}}
== Ədəbiyyat ==
== Ədəbiyyat ==
# {{Sayta istinad2|url=https://tahirzade.sheki.org/arxiv/mehdi-b%C9%99y-ismay%C4%B1lov |author =Mərdanov M., [[Ədalət Tahirzadə|Tahirzadə Ə.]]|authorlink= |title=İsmayılov Mehdi bəy Əsəd bəy oğlu ''[1887, Şəki-1951, Bakı]'' |subtitle= |deadlink= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260926205837/https://tahirzade.sheki.org/arxiv/mehdi-b%C9%99y-ismay%C4%B1lov |archivedate=26 Sep 2026 |lang=az |showlang=|responsible=  |website=Ədalət Tahirzadənin Şəki saytı |websiteurl=https://tahirzade.sheki.org/ |type= |date= |accessdate= 26.09.2026|quote= |quoteup= |description= |ref= }}
# {{Sayta istinad2|url=https://tahirzade.sheki.org/arxiv/mehdi-b%C9%99y-ismay%C4%B1lov |author =Mərdanov M., [[Ədalət Tahirzadə|Tahirzadə Ə.]]|authorlink= |title=İsmayılov Mehdi bəy Əsəd bəy oğlu ''[1887, Şəki-1951, Bakı]'' |subtitle= |deadlink= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260926205837/https://tahirzade.sheki.org/arxiv/mehdi-b%C9%99y-ismay%C4%B1lov |archivedate=26 Sep 2026 |lang=az |showlang=|responsible=  |website=Ədalət Tahirzadənin Şəki saytı |websiteurl=https://tahirzade.sheki.org/ |type= |date= |accessdate= 26.09.2026|quote= |quoteup= |description= |ref=Ədalət Tahirzadənin Şəki saytı }}
# {{kitab3
# {{kitab3
  | müəllif        = Mərdanov M., [[Ədalət Tahirzadə|Tahirzadə Ə.]]
  | müəllif        = Mərdanov M., [[Ədalət Tahirzadə|Tahirzadə Ə.]]
Sətir 76: Sətir 104:
  | il              = 2019
  | il              = 2019
  | cild            = III
  | cild            = III
  | səhifə          = 424 – 427
  | səhifə          = 424 – 427  
  | sütunlar        =
  | sütunlar        =
  | səhifələr      =  
  | səhifələr      =  
Sətir 83: Sətir 111:
  | doi            =  
  | doi            =  
  | tiraj          =  
  | tiraj          =  
  | archiveurl      =  
  | archiveurl      = https://web.archive.org/save/https://web2.anl.az/read/page.php?bibid=682459&pno=215
  | archivedate    =
  | archivedate    = 27 Sep 2026
  | ref            =  
  | ref            = Mərdanov M., Tahirzadə Ə.
}}
}}
# {{Sayta istinad2|url=https://525.az/news/266040-news |author =Qarayeva S. |authorlink= |title=Təhsil tariximizdə silinməz imza: Mehdi bəy İsmayılov |subtitle= |deadlink= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260926234748/https://525.az/news/266040-news |archivedate=24 Aug 2024 - 26 Sep 2026 |lang=az |showlang= |responsible=  |website=525-ci qəzet |websiteurl=https://525.az |type= |date=28.06.24  |accessdate= 26.09.2026|quote= |quoteup= |description= |ref= Qarayeva S}}
# {{Sayta istinad2|url=https://web.archive.org/web/20230211125502/https://www.azerbaijan-news.az/view-193995/metbuat-fedaisi-resid-bey-ismayilov |author = Salmanlı R.|authorlink= |title=Mətbuat fədaisi – Rəşid bəy İsmayılov |subtitle= |deadlink= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211125502/https://www.azerbaijan-news.az/view-193995/metbuat-fedaisi-resid-bey-ismayilov |archivedate=21 Jul 2020 - 10 Dec 2024 |lang=az |showlang=|responsible=  |website=Azərbaycan |websiteurl=https://www.azerbaijan-news.az/ |type= |date= |accessdate= 27.09.2026|quote= |quoteup= |description= |ref=Salmanlı R }}
# {{Sayta istinad2|url=https://calilbook.musigi-dunya.az/i/ismayil_kerim.html |author = |authorlink= |title=İsmayılov Kərim bəy|subtitle= |deadlink= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231209184508/http://calilbook.musigi-dunya.az/i/ismayil_kerim.html |archivedate=30 Jun 2018 - 23 Sep 2025 |lang=az |showlang= |responsible=  |website=Cəlil Məmmədquluzadə ensiklopediyası  |websiteurl=https://calilbook.musigi-dunya.az/ |type= |date= |accessdate= 27.09.2026|quote= |quoteup= |description= |ref=Cəlil Məmmədquluzadə ensiklopediyası}}
# {{kitab3
| müəllif        = İsmayılov R.
| hissə          = {{abbr|'''Ön söz'''|İstinad edilən səhifəyə keçid|1}}
| hissənin linki  = https://web2.anl.az/read/page.php?bibid=8656&pno=4
| başlıq          = Azərbaycan tarixi
| orijinal        =
| link            =
| vikimənbə      =
| cavabdeh        =
| nəşr            =
| yer            = Bakı
| nəşriyyat      = Azərnəşr
| il              = 1993
| cild            =
| səhifə          =
| sütunlar        =
| səhifələr      = 163
| seriya          =
| isbn            =
| doi            =
| tiraj          =
| archiveurl      = https://web.archive.org/web/20260924112638/https://web2.anl.az/read/page.php?bibid=8656&pno=4
| archivedate    = 24 Sep 2026
| ref            = İsmayılov R
}}
# {{kitab3|müəllif =Керимова Т.С.|başlıq=Из истории Национальной Академии наук Азербайджана|il=2005|yer=Баку|nəşriyyat=Тахсил|hissə= {{abbr|'''Измайлов (Исмайлов) Рашидбек Асадбек оглы (1877–1942)'''|İstinad edilən səhifəyə keçid|1}}|hissənin linki= https://web2.anl.az/read/page.php?bibid=9710&pno=202| страницы=400—403|страниц=568  | archiveurl =https://web.archive.org/web/20260924110951/https://web2.anl.az/read/page.php?bibid=9710&pno=202 | archivedate=24 Sep 2026| ref=Керимова Т. }}
# {{kitab3
| müəllif        = [[Aydın Hacıyev|Гаджиев А.]]
| hissə          = {{abbr|'''(Его спруга – Махпубе ханум...)'''|İstinad edilən səhifəyə keçid|1}}
| hissənin linki  = https://web2.anl.az/read/page.php?bibid=98682&pno=17
| başlıq          = Все понять, но не все простить : воспоминания и размышления о Назиме Гаджиеве : А. Гаджиев.
| orijinal        =
| link            =
| vikimənbə      =
| cavabdeh        =
| nəşr            =
| yer            = Баку
| nəşriyyat      = Ганун
| il              = 2009
| cild            =
| страницы        =
| sütunlar        =
| страниц        = 357
| seriya          =
| isbn            =
| doi            =
| tiraj          =
| archiveurl      = https://web.archive.org/web/20260928083817/https://web2.anl.az/read/page.php?bibid=98682&pno=17
| archivedate    = 28 Sep 2026
| ref            = Гаджиев А.
}}
{{Yoxlanılmış məqalə}}
{{Çapa hazır məqalə}}
{{Akademik məqalə}}